Exception Handling (Xử Lý Ngoại Lệ)

Exception Handling là cơ chế quản lý các tình huống bất thường khi chạy chương trình — những tình huống khiến luồng thực thi bình thường không thể tiếp tục an toàn. Khi lỗi được ném (throw), JavaScript sẽ ngắt luồng hiện tại và “unwind” call stack cho đến khi gặp catch; nếu không có, chương trình kết thúc trong trạng thái lỗi.

---

Throw

Khái niệm

throw chủ động ném lỗi để dừng luồng bình thường và chuyển sang cơ chế bắt lỗi.

Ném gì?

Bạn có thể throw bất kỳ giá trị nào, nhưng nên dùng đối tượng Error — có name, message, stack (stacktrace) để debug dễ hơn.

---

Cú pháp

throw expression;

Ví dụ

Throw Error object

function parseAge(x) {
  const n = Number(x);
  if (!Number.isInteger(n) || n < 0) {
    throw new RangeError("Age must be a non-negative integer");
  }
  return n;
}

parseAge(-5);  // RangeError: Age must be a non-negative integer
parseAge("abc"); // RangeError: Age must be a non-negative integer

Throw string (không khuyến nghị)

// ❌ Hoạt động nhưng không có stack trace
throw "Something went wrong";

// ✅ Luôn dùng Error object
throw new Error("Something went wrong");

Async / Promise

throw trong async function làm Promise reject:

async function loadData() {
  throw new Error("Failed to load");
  // tương đương: return Promise.reject(new Error("Failed to load"))
}

loadData().catch(e => console.error(e.message));

---

Try / Catch / Finally

Khái niệm

try

Vùng code có thể phát sinh lỗi

catch

Bắt và xử lý lỗi nếu try ném ra

finally

Luôn chạy sau cùng — dù có lỗi, return, hay break

---

Cú pháp

try {
  // code có thể gây lỗi
} catch (error) {
  // xử lý lỗi
} finally {
  // dọn dẹp — luôn chạy
}

Các tổ hợp hợp lệ

• try...catch — phổ biến nhất
• try...finally — không catch, chỉ dọn dẹp
• try...catch...finally — đầy đủ nhất

---

Ví dụ

Đồng bộ

try {
  const data = JSON.parse('{"x":1}');
  console.log(data.x); // 1
} catch (e) {
  console.error("JSON invalid:", e.message);
} finally {
  console.log("Xong"); // luôn chạy
}

Async/Await

async function fetchJson(url) {
  try {
    const res = await fetch(url);
    if (!res.ok) throw new Error(`HTTP ${res.status}`);
    return await res.json();
  } catch (e) {
    console.error("Fetch failed:", e.message);
    throw e; // rethrow để caller biết
  } finally {
    // dọn dẹp (tắt loading, v.v.)
  }
}

Conditional catch

Bắt lỗi theo kiểu cụ thể:

try {
  riskyOperation();
} catch (e) {
  if (e instanceof TypeError) {
    console.error("Type error:", e.message);
  } else if (e instanceof RangeError) {
    console.error("Range error:", e.message);
  } else {
    throw e; // không biết → ném tiếp
  }
}

---

Lưu ý về finally

Cẩn thận return trong finally!

return trong finally sẽ ghi đè kết quả/lỗi từ try/catch — hầu như không bao giờ nên làm:

function broken() {
  try {
    throw new Error("Oops");
  } finally {
    return "OK"; // ← ghi đè lỗi! Caller không biết có lỗi
  }
}

broken(); // "OK" — lỗi bị nuốt!

---

Error Objects

Các loại lỗi dựng sẵn

Loại	Khi nào xảy ra
Error	Lỗi chung
TypeError	Sai kiểu dữ liệu (null.foo, gọi non-function)
RangeError	Giá trị ngoài phạm vi (new Array(-1))
ReferenceError	Biến chưa khai báo
SyntaxError	Cú pháp sai (thường lúc parse)
URIError	decodeURI('%') — URI không hợp lệ

---

Thuộc tính của Error

try {
  undeclaredVar;
} catch (e) {
  console.log(e.name);    // "ReferenceError"
  console.log(e.message); // "undeclaredVar is not defined"
  console.log(e.stack);   // full stack trace
}

---

Tạo lỗi tuỳ biến (Custom Error)

ES6 class

class AuthError extends Error {
  constructor(message, cause) {
    super(message, { cause }); // Error.cause (ES2022)
    this.name = "AuthError";
    this.code = "AUTH_FAILED";
  }
}

function authenticate(token) {
  if (!token) throw new AuthError("Token missing");
  // ...
}

Sử dụng

try {
  authenticate(null);
} catch (e) {
  if (e instanceof AuthError) {
    console.log(e.code);    // "AUTH_FAILED"
    console.log(e.message); // "Token missing"
  }
}

---

Error Wrapping (Bọc lỗi)

Thêm ngữ cảnh vào lỗi gốc mà không mất thông tin:

try {
  await saveToDB(item);
} catch (e) {
  throw new Error("Failed to save order", { cause: e });
  // caller có thể truy cập: error.cause → lỗi gốc
}

Error.cause (ES2022)

new Error(message, { cause }) cho phép chuỗi lỗi — giữ nguyên lỗi gốc trong error.cause để debug xuyên nhiều tầng.

---

Best Practices

Luôn throw Error object

Không throw string/number — cần name, message, stack để debug

Không nuốt lỗi

Log rồi rethrow nếu không thể xử lý triệt để ở tầng hiện tại

Throw đúng loại

Tham số sai → TypeError/RangeError; auth sai → custom AuthError

Bọc lỗi (wrapping)

Dùng { cause } để thêm ngữ cảnh khi ném lại lỗi

---

Tóm tắt

Cấu trúc	Mô tả	Ghi nhớ
throw	Ném lỗi, dừng luồng	Luôn throw Error object
try	Vùng có thể lỗi	Đặt code “nguy hiểm” ở đây
catch(e)	Bắt và xử lý lỗi	Check instanceof nếu cần
finally	Luôn chạy sau cùng	Dọn dẹp — đừng return ở đây
Error.cause	Chuỗi lỗi (ES2022)	Giữ nguyên lỗi gốc qua nhiều tầng